previous pauseresume next

انتخاب آزمون آماری مناسب

 

انتخاب آزمون آماری مناسب

 

بعد از جمع‌آوری و توصیف داده‌‌ها، متناسب با هدف مطالعه و نوع متغیرهای موجود، به تحلیل، تفسیر و نتیجه‌گیری از اطلاعات پرداخته می‌شود. در بین انواع مطالعات تنها برخی از مطالعات مشاهده‌ایی توصیفی فاقد آمار تحلیلی می‌باشند و صرفا آمار توصیفی برای آنها انجام می‌شود. اما بقیه مطالعات بسته به نوع هدف و نوع فرضیه یا سئوال پژوهشی مطرح در آنها باید دارای آمار تحلیلی باشند. با توجه به نوع متغیر، حجم نمونه و نرمالیتی داده­ ها آزمون‌­های آماری به دو بخش پارامتری و ناپارامتری تقسیم می­ شوند.به طور کلی اگر متغیرها از نوع کیفی باشد، از روشهای ناپارامتریک و اگر از نوع کمی باشد و فرض شود توزیع آماری جامعه نرمال است، از روشهای پارامتریک و در غیراینصورت از روشهای ناپارامتریک استفاده می‌شود.

 

 

۱- مقایسه پارامتر جامعه مورد مطالعه با عدد یا نسبت ثابت

 

با آزمون One sample t-test محقق بررسی می‌کند که بین میانگین جامعه مورد مطالعه و عدد ثابت تفاوتی وجود دارد یا خیر. به بیان دیگر براساس یک گروه نمونه، میانگین جامعه را براورد می­کنیم.

 

در صورت برقرار نبودن شرایط پارامتری از آزمون ناپارامتری آن استفاده می‌شود. در این حالت دیگر شاخص مورد استفاده میانگین نبوده بلکه داده­ها به صورت کیفی فرض شده و از شاخص میانه در محاسبات استفاده می­ گردد. اگر متغیر مورد بررسی رتبه­ ای باشد از Run test و اگر اسمی باشد از chi-square استفاده می­شود.

۲- مقایسه دو گروه مستقل

 

هنگامی که یک پژوهشگر در پی آن باشد که میانگین­ مربوط به یک متغیر را در دو گروه مستقل مقایسه نماید، در شرایط پارامتری و برقراری فرض برابری واریانس ها در دو گروه، از آزمون تی نمونه­ای مستقل استفاده می­ کنیم. در غیر اینصورت از آزمون ناپارامتری من-ویتنی mann-whitney استفاده می­ شود.

 

۳- مقایسه دو نمونه در یک گروه (داده­های وابسته یا زوج شده)

 

گاهی اوقات یک محقق در نظر دارد که یک متغیر را در یک گروه قبل و بعد از انجام یک مداخله یا قبل و بعد از ایجاد یک شرایط یا رخداد خاص اندازه­ گیری نموده و آنها را با هم مقایسه کند. مثلا یک پژوهشگر ممکن است بخواهد تغییرات فشار خون را قبل و بعد از مصرف داروی a مقایسه کند. در این حالت داده­ ها مستقل از هم نیستند بلکه به نوعی به هم مرتبط و از هم تاثیرپذیرند. این دسته از نمونه ها را اصطلاحا نمونه­ ای زوج (paired) می­ گویند. در شرایط پارامتری از آزمون تی-زوجی (paired t-test) استفاده می­ کنیم.

 

در صورتی که شرایط پارامتری بر قرار نباشد از آزمون ناپارامتری ویلکاکسون wilcoxon استفاده می­کنیم.

۴-  مقایسه بیش از دو گروه مستقل

در بسیاری ازتحقیقات محقق ممکن است بخواهد مقایسه­هایی را در بیش از دو گروه انجام دهد، به عنوان مثال محقق می خواهد میزان فشار خون را در گروه­ های خونی مقایسه کند. بنابراین باید بین دو به­ دوی گروه­ ها مقایسه انجام شود. در این شرایط می­توان از طرح­ های انالیز واریانس (ANOVA) استفاده کرد. در طی این آزمون نهایتا یک P-value مشخص می­ شود که اگر منجر به معنی­ دار بودن آزمون شود، نشان می­ دهد که حداقل بین یکی از دو گروه مورد مقایسه اختلاف معنی­ داری وجود دارد. در این صورت محقق می­تواند با استفاده از آزمون­های post hoc تعیین کند که کدام دو گروه با هم اختلاف معنی­ دار داشته­ اند.

منابع:

-           آموزش آمار، سایت سلامتی برای همه: رضا اسدی، قابل دسترسی درhttp://www.telehealth.ir/fa

بازگشت به صفحه اول